Pino
de Galicia

O encontro reuniu a representantes destacados do sector, entre eles a prestixiosa arquitecta chilena Cazú Zegers, para compartir experiencias e coñecementos arredor do uso da madeira como material estrutural, da xestión responsable dos recursos e das novas formas de construción vinculadas á eficiencia, á innovación e á identidade paisaxística galega.

Na súa intervención, Adrián Capelo, arquitecto y proxectista da Fundación RIA, presentou o traballo desta entidade fundada polo arquitecto David Chipperfield, que promove unha planificación sostible do territorio galego baseada no diálogo entre comunidades locais, administracións e o ámbito científico. Capelo centrou a súa exposición no Laboratorio Ecosocial do Barbanza, un proxecto colaborativo que busca recuperar os modelos tradicionais de xestión do territorio -nos que a multifuncionalidade, o aproveitamento equilibrado dos recursos e a participación veciñal eran a norma- como guía para afrontar retos actuais como o abandono rural, o monocultivo forestal e a perda de biodiversidade. O proxecto, desenvolvido desde 2020 con comunidades de montes veciñais, universidades e administracións, combina investigación e acción práctica: dende entrevistas e estudos sobre a memoria agraria ata a posta en marcha de iniciativas produtivas e educativas sostibles, como a creación dun rebaño mancomunado para o control da biomasa, a plantación de frondosas autóctonas ou a apertura dun Centro de Transformación de Alimentos en Baroña. Recoñecido como proxecto emblemático, o Laboratorio amosa como a colaboración entre ciencia e comunidade pode converterse nun modelo replicable de transición ecolóxica e gobernanza local, situando as comunidades de montes como motor de cambio para o futuro rural galego.
 

A recoñecida arquitecta chilena Cazú Zegers, compartiu na xornada a súa visión da madeira como material do século XXI e da arquitectura como unha práctica poética e profundamente vinculada ao territorio. Referiuse á importancia de traballar co material dende o coñecemento local e o respecto pola natureza, reivindicando a madeira non só como un recurso construtivo eficiente, senón tamén como vehículo cultural e espiritual. Na súa exposición amosou distintos proxectos desenvolvidos en Chile, entre eles unha vivenda construída integramente en CLT (Cross Laminated Timber), sistema que permite reducir tempos de obra e minimizar o impacto sobre o terreo, ao tempo que potencia a precisión e a ligereza estrutural da madeira. Zegers explicou como a súa práctica busca conciliar técnica e emoción, experimentando con formas orgánicas e xeometrías simbólicas inspiradas na natureza e no lume, e destacou o papel da madeira industrializada na vivienda social e nos novos modelos de urbanización sostible, nos que a arquitectura se entende como ferramenta de cohesión e de reconexión co territorio. A través dos seus proxectos, defendeu unha maneira de habitar que une tecnoloxía, tradición e espiritualidade, apostando por unha arquitectura que sirva para reencantar o mundo e devolver sentido e beleza á vida cotiá.

Na segunda parte da xornada, previa á mesa redonda final, sucedéronse varias intervencións de profesionais que ofreceron unha panorámica ampla e inspiradora sobre o potencial da madeira na arquitectura galega contemporánea. Óscar Andrés Quintela de Arrokabe Arquitectos e Francisco Liñares, do estudo Salgado e Liñares, achegaron dúas visións complementarias dun mesmo reto: innovar desde o territorio. Desde Arrokabe, Óscar subliñou o labor de investigación arredor da industrialización e prefabricación en madeira, orientado a optimizar recursos, reducir impacto e integrar as edificacións na paisaxe con precisión e sensibilidade. Francisco presentou a experiencia de Addomo, un sistema construtivo modular que combina eficiencia, sustentabilidade e calidade espacial, mantendo unha forte conexión coa tradición e cos oficios asociados á madeira. Ambos coincidiron en que este material representa hoxe un eixo de transformación técnica, ambiental e cultural, chamado a renovar os modos de proxectar e habitar en Galicia.

As arquitectas María Sánchez Ontín, de Cambium Estudo, e Teresa Sánchez Táboas, de Gramática Arquitectónica, completaron esta reflexión cunha mirada máis ampla sobre o papel da madeira na construción e na ordenación do territorio. María relatou o seu percorrido profesional e vital ligado a este material, desde o interese polos sistemas nórdicos ata a creación dun estudo especializado en deseño eficiente e construción sostible, con especial atención á formación e divulgación para promover un uso consciente e rigoroso da madeira. Defendeu que o desafío actual non é tanto construír máis, senón construír mellor, con proxectos responsables, de alta eficiencia enerxética e adaptados ás condicións locais. Teresa, pola súa banda, ampliou o enfoque cara á paisaxe forestal galega, reivindicando a súa xestión como patrimonio produtivo e cultural esencial. Comparou o modelo galego co austríaco, exemplo de diversificación e equilibrio forestal, e subliñou a urxencia de recuperar a biodiversidade, o relevo xeracional e o vínculo coa terra. Ambas coincidieron en que a madeira é moito máis ca un material: é unha ferramenta de reconexión entre arquitectura, territorio e sociedade, e unha clave para construír un futuro máis consciente e sostible para Galicia.

Na mesa redonda moderada por Adrián Capelo, os participantes coincidiron en que o uso da madeira en Galicia representa unha oportunidade para transformar o sector da construción desde múltiples frontes: técnico, ambiental, cultural e social. Destacouse a importancia de mellorar os procesos de deseño e execución, formar profesionais capacitados e recuperar os oficios tradicionais que gardan un saber fundamental. Tamén se puxo o foco na necesidade de reforzar a cadea produtiva e dignificar o traballo na construción, converténdoo nun ámbito atractivo e innovador para as novas xeracións. A madeira foi entendida como un elo entre territorio, industria e arquitectura, capaz de impulsar un modelo máis sostible, arraigado e humano para o futuro do hábitat galego.

Sobre a Fundación Arume:
A Fundación Arume, entidade declarada de interese para o desenvolvemento forestal de Galicia, está integrada por un conxunto de entidades da cadea monte-industria: asociacións de propietarios forestais, empresas de servizos e enxeñaría, viveiros, serradoiros, fabricantes de taboleiro, Universidade de Vigo e Abanca. A Fundación traballa a favor do desenvolvemento do territorio, do seu multifuncionalidad, resilencia e biodiversidade.